Publikacje naukowe

Samobójstwo Oświecenia? : jak neuronauka i nowe technologie pustoszą ludzki świat, Kraków  Wydawnictwo Kasper 2015; z  Maciejem Gurtowskim, Katarzyną Tamborską, Mateuszem Trawińskim, Janem Waszewskim. 

Technologie zawsze zwalniały nas nie tylko od wysiłku fizycznego, ale także umysłowego i emocjonalnego. Nowe technologie – neuro, bio, nano oraz sztuczna inteligencja – przybliżają moment, gdy my-ludzie zostaniemy zwolnieni także z „obowiązku” istnienia. Osiągnięcia neuronauki przybliżają bowiem moment, gdy człowiek, tak jak go teraz rozumiemy, stanie się zbędny. Książka wykazuje, iż przesłanie Oświecenia – budowanie lepszego ludzkiego świata poprzez rozumowe poznanie – oparte jest na błędnym pojmowaniu ludzkich procesów poznawczych. Obietnica w pełni rozumnej relacji człowieka ze światem wytworzyła mechanizm rozwoju technologicznego, który niedługo moze pozbawić nas zdolności do rozumienia świata. Rewolucja cyfrowa grozi bowiem cyfrowym totalitaryzmem, nowymi formami koncentracji nierówności i władzy, wreszcie „eksplozją” sztucznej inteligencji, za który nie nadąży żaden ludzki umysł. Autorzy podpowiadają, jak powstrzymać inwazję wiedzy, która przynosi Wieki Ciemne.

Państwo Platformy : bilans zamknięcia, Warszawa Fronda 2015;  z Radosławem Sojakiem i Maciejem Gurtowskim.

Tytuł naszej książki określa jej zadanie. Rzecz jasna idzie o ocenę. W dodatku o ocenę posiadającą społeczne konsekwencje. Jesteśmy socjologami, przeto staramy się, aby ocena ta oparta była na faktach. W nauce wierzy się, że najbardziej wiarygodne są informacje wyrażone w języku liczb. Liczby bowiem ze swej natury są sprawdzalne, porównywalne i oddzielone od języka emocji. Dlatego przedstawiamy dane, tabele i wykresy. Niech liczby rozsądzą, czy żyjemy na „zielonej wyspie”, czy w „państwie teoretycznym” zaniedbującym swoich obywateli. Nie możemy czekać na osąd historii, państwo Platformy należy oceniać już dziś.

III RP. Kulisy systemu, Warszawa: Wydawnictwo Słowa i Myśli 2013.

Jak działa system społeczny, w którym żyjemy? Kto decyduje o jego kształcie? Jesteśmy tylko jego ofiarami, czy także współtwórcami? Czy stać nas na przenikliwą diagnozę, która sięga istoty rzeczy? Czy tajne służby są przereklamowane, czy może na tyle potężne, by sterować całym systemem? Dzięki jakim instrumentom służby kreują tych, którzy odnoszą sukces, a eliminują innych? Jak media stabilizują system III RP? Jakie tytuły przejęły na tym polu zadania wykonywane dotąd przez słabnącą „Gazetę Wyborczą”? A zewnętrzne stabilizatory III RP? Do jakiego stopnia Donald Tusk jest klientem Angeli Merkel? Na ile trwa w śmiertelnym uścisku z Władimirem Putinem?

Na pytania Joanny Lichockiej odpowiada prof. Andrzej Zybertowicz

Pociąg do Polski. Polska do pociągu, Warszawa: Wydawnictwo Prohibita 2011.

Wybór publicystyki prof. Andrzeja Zybertowicza z pierwszej dekady XXI wieku.

„Sięgając do stosu wycinków zawierających moje wypowiedzi dla mediów z ponad dziesięciu ostatnich lat, czyniłem to z duszą na ramieniu. Z obawą, że w dzisiejszym, tak płynnym świecie nerwowego politycznego i informacyjnego korowodu wypowiedzi medialne pochodzące sprzed kilku cykli wyborczych będą miały już wartość jedynie archiwalną. (…)

Tymczasem po raz kolejny zobaczyłem, że patologie trzymają się mocno. Że uformowane w pierwszych latach naszej transformacji zasady gry interesów zmieniają się tylko nieznacznie. Że w istotnej części mediów i w głowach sporej części Polaków w najlepsze trwa praktykowanie odmowy wiedzy o faktycznych mechanizmach na wpół-wolnorynkowej gospodarki; o mechanizmach naszej na-wpół-demkoracji; o tym, że część naszych elit zachowuje się tak, jakby bardziej ceniła lojalność wobec podmiotów zagranicznych niż wobec swego kraju.”

(fragmenty Posłowia)

Transformacja podszyta przemocą: O nieformalnych mechanizmach przemian instytucjonalnych, Toruń: UMK 2008; współredakcja z Radosławem Sojakiem.

Utracona dynamika? O niedojrzałości polskiej demokracji. Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa 2002 współredakcja i współautorstwo wraz z Edmundem Mokrzyckim i Andrzejem Rychardem.

Privatizing the Police-State: The Case of Poland, London: Macmillan i New York: St. Martin’s Press 2000; wraz z Marią Łoś.

Książka napisana wspólnie z Marią Łoś, polską profesor kryminologii z Uniwersytetu w Ottawie. Autorzy argumentują, że PRL była państwem policyjnym, czyli takim, w którym życie obywateli, w tym polityka i gospodarka poddane są szeroko zakrojonej, ścisłej kontroli instytucji sektora bezpieczeństwa. Stąd autorzy wysuwają hipotezę, że transformacja ustrojowa państwa policyjnego nie mogła się odbyć bez jakiejś formy zgody czy współudziału w tym procesie tajnych służb. Książka była ponad stukrotnie cytowana przez autorów innych publikacjach naukowych, w tym w wielu zagranicznych.

Przemoc i poznanie: studium z nie-klasycznej socjologii wiedzy, Toruń: UMK 1995.

Co ma przemoc do poznania – można by zapytać? Okazuje się, że całkiem sporo. Książka analizuje pewną tyleż ważną, co nieoczywistą funkcję przemocy – autor stawia tezę, że ta ostatnia jest nieuniknionym atrybutem poznania pojęciowego. Książka doczekała się kilkunastu profesjonalnych recenzji naukowych, w przeważającej mierze pozytywnych. Praca została także uhonorowana nagrodą Ministra Nauki.

W uścisku tajnych służb: Upadek komunizmu i układ postnomenklaturowy, Komorów: Antyk 1993.

Pierwsza pozycja naukowa poświęcona roli tajnych służb, zarówno polskich jak i sowieckich w demontażu reżimu totalitarnego i uformowaniu nowej rzeczywistości politycznej po 1989 roku. Autor poddaje w niej wielowymiarowej analizie okoliczności upadku rządu Jana Olszewskiego, ze szczególnym uwzględnieniem ról, jakie w omawianych wydarzeniach odgrywali Lech Wałęsa i Adam Michnik. W książce pojawia się hipoteza ‘układu postnomenklaturowego’, która po dziesięciu latach od pierwszego wydania książki stała się jednym z głównych tematów dyskusji w polskiej debacie publicznej.

Między dogmatem a programem badawczym: problemy stosowania materializmu historycznego we współczesnej historiografii polskiej, Warszawa-Poznań: PWN 1990.

Interdyscyplinarne studia nad genezą kapitalizmu, Toruń: UMK 1989 – 1993, tomy I-III; redakcja i współredakcja wraz z Adamem Czarnotą i Kazimierzem Wajdą.

Interpretacje wielkiej transformacji, Warszawa: Kolegium Otryckie 1988; współredakcja wraz z Adamem Czarnotą.